بررسی سواد اطلاعاتی و یادگیری خود راهبر در پیش‌بینی انگیزش تحصیلی دانش آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی

10.22098/jsp.2020.1091

چکیده

پژوهش حاضر باهدف پیش‌بینی انگیزش تحصیلی بر اساس یادگیری خود راهبر و سواد اطلاعاتی انجام گرفت. این پژوهش کاربردی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر اردبیل در سال تحصیلی ۹۷-۹۶ تشکیل می‌دادند که از میان آن‌ها به تعداد ۳۶۰ نفراز پایه‌های یازدهم و دوازدهم (۱۸۰ نفر دختر و ۱۸۰ نفر پسر) دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. به‌منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های خود راهبر ویلیام سون و پرسشنامه انگیزه تحصیلی علی و مک اینرنی و پرسشنامه سواد اطلاعاتی سیامک و داور پناه استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی چندگانه به روش گام‌به‌گام و از نرم‌افزار SPSS-20 استفاده شد. نتایج نشان داد که بین هرکدام از سواد اطلاعاتی و یادگیری خود راهبر با انگیزش تحصیلی رابطه معنادار مستقیم وجود دارد؛ همچنین سواد اطلاعاتی قابلیت پیش‌بینی انگیزش تحصیلی را داشته است (01/0>p)؛ این قابلیت پیش‌بینی برای یادگیری خود راهبر نیز معنادار بوده است. می‌توان نتیجه گرفت که با آموزش مهارت یادگیری خود راهبر و تقویت سواد اطلاعاتی را به‌عنوان یک متغیر مؤثر در عناصر یادگیری و آموزش دانش ­آموزان برانگیزش تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان افزود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Information literacy and self-directed learning in predicting students' academic motivation

نویسنده [English]

  • T Akbari
Assistant Professor, Department of Educational Sciences, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

The purpose of this study was to predict academic motivation based on self-directed learning and information literacy. This is an applied research in terms of purpose and correlational in terms of the nature. The population consisted of all second-grade students in Ardabil city in the academic year of 2017-2018. Out of them, 360 students (180 girls and 180 boys) were selected by multi-stage random sampling. To collect data, Williamson's self-administered questionnaires and Ali and McAurren's motivation questionnaire and Siamak Davar Panah information literacy questionnaires were used. Pearson correlation coefficient and stepwise multiple linear regression analysis were used to analyze the data using SPSS-20 software. The results showed that there is a significant direct relationship between information literacy and self-directed learning with academic motivation; Information literacy also had the ability to predict academic motivation (p <0.01); This predictive capability has also been significant for self-directed learning. It can be concluded that by teaching self-directed learning skills and strengthening information literacy as an effective variable in the elements of learning and teaching students to increase students' academic motivation and academic achievement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic motivation
  • Education
  • information literacy
  • self-directed learning
ابوالقاسمی، عباس؛ برزگر، سبحان و رستم اوغلی، زهرا. (1393). اثربخشی آموزش یادگیری خودتنظیمی بر خودکارآمدی و رضایت از زندگی در دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی. ناتوانی های یادگیری، 4(2)، 6-21.
اسلاوین، رابرت ایی (2013). روان شناسی تربیتی: نظریه و کاربست، ترجمه یحیی سیدمحمدی (1393). تهران: روان.
بختیارزاده، اصغر. (1381). بررسی سواد اطلاعاتی دانشجویان سال آخر دوره کارشناسی دانشگاه الزهرا، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی.
بشرپور، سجاد؛ امانی، شعله؛ حیدری، فاضله و حاجیلو، جلیل. (1396). مقایسه‌ی نارسایی‌های مرتبط با یادگیری خود راهبر در دانش‌آموزان مبتلا و غیرمبتلا به اختلالات یادگیری ویژه. مجله ناتوانی­های یادگیری، 6(3)، 53-68.
بیابانگرد، اسماعیل.(1370).بررسی رابطه بین مفاهیم منبع کنترل، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی پسران سال سوم دبیرستان­های شهرتهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
پیرمرادیان، رضیه و بهرامیان، ام البنین. (1394). بررسی تاثیر سواد اطلاعاتی بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوم شهرستان سمیرم، اولین کنکره ملی توانمند سازی جامعه در حوزه علوم اجتماعی، روان شناسی و علوم تربیتی، تهران، مرکز توامند سازی جامعه.
ثمری، عیسی و بهزاد رسول زاده. (1388). مقایسه تأثیر استفاده از فاوا و روش سنتی بر میزان پیشرفت تحصیلی و انگیزش تحصیلی. نامه آموزش عالی، 2(5)، 83-93.
حیدری، علیرضا؛ عسگری، پرویز؛ ساعدی، سارا؛ مشاک، رویا و آذرکیش، مریم.(1391). ساخت و اعتباریابی مقیاس ارتباط دانشجو با محیط آموزشی. طرح پژوهشی، مرکز آموزشی- فرهنگی سما واحد اهواز
ریو، جان مارشال. (1996). انگیزش و هیجان، ترجمه سید محمدی، یحیی، (1397).  تهران: ارسباران.
زاهد بابلان، عادل و رجبی، سوران. (1390). بررسی وضعیت سواد اطلاعاتی دانشجویان. نشریه فناوری آموزش،5(4)، 309-317.
سیامک، مرضیه و داورپناه، محمد رضا. (1388).ساخت و اعتباریابی پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی پایه و واقعی. کتابداری و اطلاع رسانی، 45(1)، 12-20.
شید، خسرو؛ ذاکری، علیرضا؛ سلحشوری، احمد و کرد نوقانی، رسول. (1391). انگیزه تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه در رابطه با عوامل محیطی. نشریه علمی پژوهشی فناوری آموزش، 7(2)، 11-20.
غلامی، سمیه.(1390). رابطه سواد اطلاعاتی و تفکر انتقادی دانشجویان در دانشگاه اراک (دانشکده علوم انسانی)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اراک.
فراهانی، ابولفضل، زارعی، مریم و اسماعیل شریفیان. (1388). فناوری اطلاعات و رابطه آن با عملکرد تحصیلی و آینده شغلی دانشجویان تربیت بدنی (مطالعه موردی: دانشگاه کرمان)، مجله المپیک، 46، 101-112.
فیروز نیا، سمانه؛ یوسفی، علیرضا و قاسمی، غلامرضا.(1389). رابطه بین انگیزه تحصیلی و علمی دستاوردهای دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله پزشکی ایران، 9 (1)، 79-85.
کجباف، محمد باقر (1382). رابطه باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دبیرستانی. تازه هایشناختی، 5،(1)، 85-93.
کارشکی، حسن و گراوند، هوشنگ (1391) .آزمون ساختار عاملی یادگیری خود راهبری در دانشجویان و رابطه آن با انگیزش تحصیلی.پژوهشهای کاربردی روانشناختی، 3(74)، 49-59.
کاوسیان، جواد؛ فراهانی، محمد نقی؛ کدیور، پروین؛ هومن، عباس؛  شهرآرای، مهرناز و فرزاد، ولی اله. (1386). مطالعة عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستان‌های سراسر کشور در سال تحصیلی 84-1383. فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی،2(8)،81-104.
کجباف ، محمد باقر. (1392). رابطه باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیم با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دبیرستانی. اخبار شناختی، 5(1)، 85-93 .
کدیور، پروین. ( 1386). روانشناسی تربیتی. تهران: انتشارات سمت.
نریمانی، محمد؛ خشنودنیای چماچائی، بهنام؛ زاهد، عادل و ابوالقاسمی، عباس. (1395). مقایسه‌ی باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در دانشآموزان پسر نارساخوان، نارسانویس، نارسا حساب و عادی. مجله ناتوانی­های یادگیری، 5(4)، 87-107.
نریمانی، محمد؛ محمد امینی، زرار؛ زاهد، عادل و ابوالقاسمی، عباس. (1394). مقایسه ی اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و حل مسئله بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان اهمال کار. مجله روان شناسی مدرسه، 4(1)، 139-155.
نظری، مریم. (1384). سواد اطلاعاتی. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران
یوسفی، علی رضا؛ قاسمی، غلامرضا و سمانه فیروز نیا. (1388). ارتباط انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجلهایرانیآموزشدرعلومپزشکی، 9(1)، 61-88.
یوسفی، علیرضا و گردان شکن، مریم. (1393). ارتباط یادگیری خود راهبر با انگیزش تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 14(12)، 166-173.
Abolghasemi, A., Barzegar, S., & Rostam Oghli, Z. (2015). The effectiveness of self-regulated learning training on self-efficacy and life satisfaction in students with mathematical disorders. Journal of Learning Disabilities,4(2), 6-21.  (Persian)
Alexiou, A., & Paraskeva, F. (2013). Exploiting motivation and self-efficacy through the implementation of a self- regulated oriented. Portfolio. New York, NY,USA.
Ali, J., & McInerney, D. M. (2006).An analysis of the predictive validity of the inventory of School motivation (ISM). Paper presented at the Australian association for research in Education conference, Sydney.
Andretta, S. (2005). From prescribed reading to the excitement or the burden of choice: Information literacy. Foundation of E-Learning. Aslib Proceedings,57(2), 181-190.
Basharpoor, S., Amani, SH., Heidari, F., & Hajilo, J. (2017). Comparing deficits related to self directed learning in students with and without specific learning disorders. Journal of Learning Disabilities, 6(3), 53-68. (Persian)
Candy, P. C. (1991).Self-direction for lifelong learning: A comprehensive guide totheory and practice. San Francisco: Jossey-Bass.
Cheng, S. F., Kuo, C. L., Lin, K. C., & Lee-Hsieh, J. (2010). Development and preliminary testing of a self-rating instrument to measure self-directed learning ability.
Chou, P.N.,& Chen, W.F. (2008). Exploratory study of the relationship between self-directed learning and academic performance in a web-based learning environment. Online journal of distance learning administration Spring, 11(1), 1-12.
Clark, M.H., & Schroth, C.A. (2010). Examining relationships  between academic motivation and personality among college students. Learning and Individual Differences, 20, 19-24.
Coetzee, L. R. (2011). The relationship between students' academic self-concept, motivation and academic achievement at the university of the Free State. MA thesis, University of South Africa.
Corno, L. (1992). Encouraging students to take responsibility for learning and performance. Elementary School Journal, 93(1), 69-83.
Davarpanah, M.R.,& Siamak, M. (2009). Constructing and validating a questionnaire for assessing the students’ basic and real information literacy in bachelor degree. Librarianship and Informing, 12(1), 43-57. (Persian)
Farahani, A., Zarei, M., & Ismail Sh. (2009). Information technology and its relationship with academic performance and career future of physical education students (Case Study: University of Kerman). Olympic Journal, 46, 101-112. (Persian)
Firooznia, S., Yousefi, A., & Ghasemi, J. (2010). Relationship between academic and scientific motivation of medical students' achievements of Isfahan University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medicine, 9 (1), 79-85. (Persian)
Garrison, D. R. (1997). Self-directed learning: toward a comprehensive model. Adult Education Quarterly, 48(1), 18-31.
Gholami, S. (2011). The relationship between information literacy and critical thinking of students in Arak University (Faculty of Humanities), Master Thesis, Arak University. (Persian)
Gordanshekan, M., & Yarmohamadian, M. H., & Ajami, S.(2010). The effect of teaching meta-cognition package on self-directed learning in medical records students of Isfahan university of medical sciences. Iranian Journal of Medical Education, 10(2), 131-140. (Persian)
Gordanshekan, M., Ghassemi, G., Yousefi, A., & Yarmohammadian M. (2012). Validation of self-directed learning scale in students of Isfahan university of medical sciences. Iranian Journal of Medical Education, 11(9), 1030-1039. (Persian)
Harding, T.S.,Vanasupa, L., Savage, R.N., & Stolk, J.D. (2007). Work in Progress Self-directed Learning and Motivatin in a Project-based Learning Environment. WI 37th ASEE / IEEE Frontiers in education Conference F2G-3. Milwaukee, 10-13.
Hiemstra, R. (1996). What’s in a world? Changes in self-directed learning language over a decade. In proceedings of the 1996 International Symposium on Self-Directed Learning, West Palm Beach, FL. Available from: http:/home. twcny.rr.com/ himstra/ word.html.
Kadivar, P. (2007). Educational Psychology. Tehran: Samat Publications. (Persian)
Kajbaf, M. B. (2003). The Relationship between motivational beliefs and self-regulated learning strategies with high school students' academic performance. Cognitive News, 5(1), 85-93. (Persian)
Karimi, R., Arendt, C. S., Cawley, P., Buhler, A. V., Elbarbry, F., & Roberts, S. C.(2010). Learning Bridge: curricular integration of didactic and experiential education. American Journal of Pharmaceutical Education, 74, 1-8 (Persian).
Karshki, H., & Ground, H. (2012). The test of factor structure of self-directed learning in students and its relationship with academic motivation. Quarterly Journal of Applied Psychological Research, 4 (4), 59-74. (Persian)
Kavousian, J., Farahani, M. N., Kadivar, P., Hooman, A., Shahrarai, M., & Farzad, V. (2007). Study of the factors affecting the academic motivation of male and female high school students across the country in the academic year 2004-2005. Journal of New Psychological Research, 2(8), 81-104.
Knowles M. S. (1975) Self-directed Learning. A guide for learners and teachers, Englewood, Cliffs: Prentice Hall/Cambridge.
Knowles, M. S. (1975). Self-directed learning. New York: Association Press.
Kusurkar, R. A., Ten Cate, T. J., Vos, C. M. P., Westers, P., & Croiset, G. (2013). How motivation affects academic performance: A structural equation modeling analysis. Advances in Health Science Education, 18, 57-69.
Lee, J. Q., McInerney, D. M., Liem, G. A. D., & Ortiga, Y. P. (2010). The relationship between future goals and achievement goal orientations: An intrinsic–extrinsic motivation perspective. Journal of Contemporary Educational Psychology, 35(4), 264-279.
Long, B., & Huey, B. (2009). Skills for self-directed learning. Available from:http://faculty-staff.ou.edu/L/Huey.B.Long-1/Articles/sd/self-directed.html.
Loyens, S. M. M., Magda, J., & Rikers, R. M. J. P. (2008). Self-directed learning in problem-based learning and its relationships with self-regulated learning. Educational Psychology Review, 20, 411-427.
Martin, A. J. (2007). The motivation and engagement workbook. Sydney, Australia: Lifelong chievement Group.
Martin, A. J. (2008). Enhancing student motivation engagement: The effect of a multi dimentional intervention. Contemporary Educational Psychology,33, 239-269.
Martin, A. J., Marsh, H. W., & Debus, R. L. (2003). Self-handicapping and defensive pessimism; A model of self protection from a longitudinal perspective. Contemporary Educational Psychology, 28, 1-36.
Narimani, M., Amini Zarar, M., Zahed, A., & Abolghasemi, A. (2016). Comparison of the effectiveness of teaching self-regulatory and problem-solving learning strategies on the academic motivation of procrastinating students. Journal of School Psychology, 4(1), 139- 155. (Persian)
Narimani, M., Khoshnoodnia Chomachaei, B., Zahed, A., Abolghasemi, A. (2016). A compare motivational beliefs and self- regulation learning strategies in boy students with dyslexia, dysgraphia, dyscalculia and normal. Journal of Learning Disabilities, 5(4), 87-107. (Persian)
Nazari, M .(2005). Information literacy. Tehran: Iran Scientific Information and Documentation Center.  (Persian)
Nenniger, P.( 1999). On the role of motivation in self-directed learning: The two-shells-model of motivated self-directed learning as a  structural explanatory concept. European Journal of Psychology of Educa-tion XIV,1, 71–86
Osonwa, O. K., Adejob, A. O., Iyam, M. A.,& Osonwa, R. H. (2013). Economic status of parents: A determinant on academic performance of senior secondary schools students in Ibadan,Nigeria. Journal of Educational and Social Research, 3 (1), 115-122.
Owino Ongowo, R., & Kahungu Hungi, S. (2014). Motivational beliefs and self regulation in biology learning: Influence of ethnicity, gender and grade level in Kenya, Journal of Creative Education, 8(1), 218-227.
Pervin, I.A. (2006). Understanding motivation and emotion. 4th Ed.Tehran: Virayesh. (Persian)
Reev, J. (2005). The science of personality; New York. John willey and sons.
Ross, M., Perkins, H., Bodey, K. (2016). Academic motivation and information literacy selfefficacy: The importance of a simple desire to know. Library & Information Science Research, 38(1), 2-9.
Santrock‚ J. W. (2008). Educational psychology (3rd ed.). Boston, MA: McGraw-Hill.
Slavin, R.E. (2006). Educational Psychology: Theory and practice (8th ed) New York pearson.
Small, R. V., Zakaria, N., & El-Figuigui, H. (2004). Motivational aspects of information literacy skills instruction in community college libraries. College & Research Libraries, 65(2), 96-121.
Teo, T., Tan, S. C., Lee, C. B., Chai, C. S., Koh, J. H. L., Chen, W. L., et al. (2010). The self-directed learning with technology scale (SDLTS) for young students:An initial development and validation. Computers & Education, 55, 1764-1771.
UNESCO. (2008). Towards Information Literacy Indicators, Published in 2008 by UNESCO: 7, place de Fontenoy 75352 Paris 07 SP .France.
Williamson, N.A.D. (2007).Development of a self- rating scale of self-directed learning. Nurse Research, 14 (2), 66-83.
Wolters, G.A. (2011). Regulation of motivation:Contextual and social aspects. Teachers College Record, 113(2), 265-283.
Yousefi, A., & Battalion Breaker, M. (2014). Relationship between self-directed learning and academic motivation of medical students of Isfahan University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Education, 14 (12), 166-173. (Persian)
Yousefi, A.R., Ghasemi, G. and Samaneh Firooznia. (2009). Relationship between academic motivation and academic achievement of medical students of Isfahan University of Medical Sciences. Iranian Journal of Medical Education, 9 (1), 61-88.  (Persian)
Zimmerman, B. J. (2008). Self- regulated learning and academic learning and achievement the emergence of a social cognitive perspective. Educational Psychology Review, 2(2), 3-17.