اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر مهارت حل مسأله و عزت نفس دانش آموزان پایه یازدهم مشگین شهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

3 استاد ممتاز گروه روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

10.22098/jsp.2020.1095

چکیده

پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر مهارت حل مسأله و عزت نفس دانش‌آموزان پایه یازدهم مشگین شهر انجام گرفت. روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش­آزمون و پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان پسر پایه­ی دوم دوره­ی متوسطه­ی دوم شهر مشگین شهر در سال تحصیلی 95-96 تشکیل ­دادند. از میان آنها 80  نفر از دانش آموزان پسر که نمرات عزت نفس و مهارت­های حل مسأله آنها  در درس فیزیک پایین بود انتخاب شدند و به صورت تصادفی در سه گروه یک گروه کنترل و دو گروه آزمایش(هر گروه 20 نفر) جایگزین شدند.  شرکت کنندگان گروه آزمایش، تحت آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی قرار گرفتند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه حل مسأله توسط کسیدی و لانگ  و عزت نفس کوپراسمیت استفاده شد. داده­ها با روش کواریانس چند متغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها ­نشان داد که میانگین نمره­های پس­آزمون دانش آموزان گروه­های آزمایش نسبت به دانش آموزان گروه کنترل به طور معناداری در مهارت حل مسأله و عزّت نفس بیشتر بود. بنابراین می­توان نتیجه گرفت که آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی در افزایش مهارت حل مسأله و عزّت نفس دانش آموزان اثربخش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of teaching cognitive and metacognitive strategies on problem solving skills and self-esteem of 11th grade students in Meshginshahr

نویسندگان [English]

  • A Pourhossion 1
  • Gh. H Anthesar Fumani 2
  • M Hejazi 2
  • M Narimani 3
1 PhD Student in Educational Psychology, Department of Psychology, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
3 Distinguished Professor, Department of Psychology, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

The aim of this study was to examine the effectiveness of cognitive and metacognitive strategies on problem solving skills and self-esteem of 11th grade students in Meshginshahr. The research method was experimental with pre-test and post-test design with control group. The population of the study consisted of all second grade male students of secondary schools of Meshginshahr in the academic year of 2016-2017. Among them, 80 male students with low self-esteem and problem-solving skills in physics were selected and randomly assigned into three groups: a control group and two experimental groups (20 people in each group). The participants of the experimental group were trained in cognitive and metacognitive strategies. To collect the data, the problem solving questionnaire by Cassidy and Lang and the self-esteem of Coppersmiths were used. The data were analyzed by multivariate covariance. The results showed that the mean post-test scores of the students in the experimental groups were significantly higher than the students in the control group in problem solving skills and self-esteem. Therefore, it can be concluded that teaching cognitive and metacognitive strategies is effective in increasing students' problem solving skills and self-esteem.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cognitive strategies
  • metacognitive
  • Problem solving skill
  • Self-esteem
ابراهیمی قوام آبادی، صغری (1395). اثربخشی سه روش اموزش راهبردهای یادگیری توضیح مستقیم و چرخه افکار بر درک مطلب حل مساله، دانش فراشناختی، خودپنداره تحصیلی و سرعت یادگیری دانش‌آموزان دختر دوم . رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.
بارانی، شهروز و درویشی، علی،اعظمی ( 1394).  بررسی روندپیشرفت تحصیلی دانشجویان ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه رازی وعوامل مؤثربرآن. سومین کنگره علوم ترویج وآموزش کشاورزی، 175-198.
حسینی، محمد و دژکام، زیبا (1395).همبستگی عزت نفس وپیشرفت تحصیلی دردانشجویان. توانبخشی دانشگاه علوم بهزیستی وتوان بخشی تهران. مجلهایرانیآموزشدر علومپزشکی، 7 (3).
راج خرمی، ناصر و صفاریان، اعظم (۱۳۹۵). بررسی اثربخشی آموزش مهارت­های فراشناختی بر توانایی حل مساله دانش‌آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهر اصفهان. کنفرانس ملی دانش و فناوری روانشناسی، علوم تربیتی و جامع روانشناسی ایران، تهران. 67.
سیف، علی اکبر (1396). روانشناسی پرورشی نوین)روانشناسی آموزش و یادگیری(. چاپ دهم، تهران: نشر دوران.
طاووسی، محترم (1396). بررسی رابطه بین عزت نفس و تنیدگی­های زندگی روزمره. مجله علوم روان شناختی، 7(4)، 45-56.
عبدوس، میترا (1395). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی بر پرورش خلاقیت دانش‌آموزان دختر سال سوم دبیرستان شهر تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
فرخی، نوعلی (1396). اثربخشی آموزش مهارتهای شناختی و فراشناختی بر درک مطلب دانش‌آموزان پسر دوم راهنمایی منطقه 11 آموزش و پرورش تهران. فصلنامهروانشناسیپرورشی دانشگاهعلامهطباطباییتهران. 12(18)، 129-152.
کرمی، بختیار؛ کرمی، آزاد الله و هاشمی، نظام (1392). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر خلاقیت، انگیزه پیشرفت و خودپنداره تحصیلی.  ابتکاروخلاقیتدرعلومانسانی، 2(4)، 1 – 19.
کرمی، صغری؛ انتصار فومنی، غلام حسین و اسکندری، محمد رضا (1395). رابطه ی بین راهبردهای شناختی و فراشناختی با عزت نفس تحصیلی دانش‌آموزان دختر دبیرستان های شهر زنجان. دومین کنفرانس بین المللی پژوهش­های کاربردی در علوم تربیتی و مطالعات رفتاری و آسیب های اجتماعی ایران، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی، 132
کلمز، هریس؛ بین، رینولد و کلارک، امینه.(2012). روش­های تقویت عزت نفس در نوجوانان، ترجمه پروین علی­پور (1392). چاپ سوم، تهران: به نشر.
گیج، نیت ل و برلاینر، دیوید سی (1998). روان شناسی تربیتی. غلامرضا خویی نژاد و همکاران (1390) چاپ دهم ، مشهد: انتشارات حکیم فردوسی.
محمدی آریا، علیرضا؛ سیف نراقی، مریم؛ دلاور، علی و سعدی پور، اسماعیل (1391). تأثیر آموزش راهبردهای شناختی و شناختی - فراشناختی بر عملکرد حل مسأله و رفتار سازشی دانش‏آموزان کم‏توان ذهنی. فصلنامه افراد استثنایی، 13(3)، 21-35.
ملکی، بهرام (1394). تاثیر آموزش راهبردهای شناختی و شناختی بر افزایش یادگیری و یادآوری متون درسی مختلف. فصلنامه تازه­های علوم شناختی، 11(3)، 42-50.
نریمانی، محمد و شربتی، انوشیروان. (1394). مقایسه‌ی حساسیت اضطرابی و عملکرد شناختی در دانش‌آموزان با و بدون نارسانویسی. مجله ناتوانی­های یادگیری، 4(4)، 100-85.
نریمانی، محمد و وحیدی، زهره. (1392). مقایسه­ی نارسایی هیجانی، باورهای خودکارآمدی و عزت­نفس در میان دانش‌آموزان با و بدون ناتوانی یادگیری. مجله ناتوانی­های یادگیری، 3(2)، 91-78.
نریمانی، محمد؛ جلالی­نژاد، راضیه؛ شعربافزاده، عادله و اژدری، زمان. (1393). اثربخشی آموزش برنامه‌ی دانش و مهارت فراشناخت جاگر بر عملکرد خواندن دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری خواندن. مجله ناتوانی­های یادگیری، 4(2)، 120-100.
نیاز آذری،کیومرث (1390). فراشناخت در فرایند یاددهی-یادگیری. چاپ ششم، تهران، انتشارات اندیشه.
Bell, A.C., & D'Zurilla, T.J. (2012) Problem-solving therapy for depression: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 29, 348-353.
Bilere, R.F., & Showman, G. (1993). Sychology applied to teaching. 7th ed. New York. Hounghton Mifflin.
Beckman, P. (2002). Strategy instruction. ERIC . Arlington, VA: ERIC Clearinghouse on Disabilities and Gifted Education, Council for Exceptional Children. (ERIC Document Reproduction Service No.
Biabangard, S. (1997).  Methods to increase self – esteem in children and juveniles. Tehran: Anjoman olia o Morabian Publication, 11. (Persian)
Derry, S., & Murphy, D. (1986). Designing systems that train learning ability: from theory to practice. Review of Educational Research 56(1), 1-39
Cassidy, T., & long, C. (1996). Problem-solving style, stress and psychological illness: development of multifadtorial measure. British Journal of Clinical Psychology, 35, 265-277
Montague, M. (2013). The effects of cognitive and metacognitive strategy instruction on the mathematical problem solving of middle school students with learning disabilities. Journal ofLearning Disabilities, 25, 230-248.
Montague, M., Applegate, B., & Marquard, K. (2012) Cognitive strategy instruction and mathematical problem-solving performance of students with learning disabilities. Learning Disabilities Research & Practice, 8, 223-232.
Montague, M., & Bos, C.S. (2012). The effect of cognitive strategy training on verbal math problem solving performance of learning disabled adolescents. Journal of Learning Disabilities, 6(19), 26-33.
Nariman, M., & Sharbati, A. (2015). Comparison of anxiety sensitivity and cognitive function in students with and without dysgraphia. Journal of Learnin Disabilities, 4(4), 85-100. (Persian)
Narimani, M., & Vahidi, Z. (2014). A comparison of alexithymia, self-efficacy and self-esteem in students with and without learning disability. Journal of Learning Disabilities, 3(2), 78-91. (Persian)
Narimani, M., Jalalinejad, R., Sherbafzadeh, A., Ajdari, Z. (2015). The effectiveness of trainingof jager's knowledge and meta-cognitive skill program on reading performance of students with reading learning disability. Journal of Learning Disabilities, 4(2), 100-120. (Persian)
Nolan, A., & Morgan, B. (2000). The role of metacognition in learning. Journal ofEducational Psychology, 50, 49-79.
Reiff, J.C., Cannella, G.S. (2013) Conceptual level, learning style, and beginning teacher performance. Journal of Personnel Evaluation in Education, 3, 365-375.
Shokohi Yekta, M., & Parand, A. (2015) The effectiveness of instruction based on cognitive approach on family relationship. Journal of Family Research, 4, 5-16. (Persian)
Schleifer Lydia., L. F., & Dull, R. B. (2014). Meta cognition and performance in the accounting classroom. Issues inAccountingEducation, 24(3), 339-367.
Thompson, T., & Ungerlider, C.H. (2012). Students Achieve better in Single sex Schools, Researchers for the Canadian Center for Knowledge, Singl sex schoding-final Report