پرسشنامه مرزهای ارتباطی خانواده (RBQ): ساخت و هنجاریابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مشاوره، دانشگاه محقق اردبیلی

2 استادیار گروه روان شناسی و مشاوره، دانشگاه اراک

3 کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی، دانشگاه خوارزمی

4 استادیار گروه مشاوره، دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران

10.22098/jsp.2020.1100

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ساخت و هنجاریابی پرسشنامه مرزهای ارتباطی خانواده انجام گرفت. جامعۀ آماری این پژوهش را کلیۀ دانش­آموزان ساکن در شهرستان ساری تشکیل دادند. گروه نمونه شامل 200 دانش­آموز دبیرستانی بود که به روش  نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله­ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته«مرزهای ارتباطی خانواده» بر مبنای نظریه خانواده­درمانی ساختاری مینوچین بود. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی سه عامل مرزهای بهنجار، مرزهای بهم­تنیده و مرزهای گسسته را مشخص نمود. همچنین نتایج این تحلیل نشان داد که سه عامل استخراج شده 28/62 درصد از واریانس مرزهای ارتباطی خانواده را تبیین می­کند. تحلیل‌عاملی تأییدی نشان داد که عامل­های استخراج شده با توان خوبی مرزهای ارتباطی خانواده را اندازه­گیری می‌کنند. تحلیل پایایی، روایی همگرا و تشخیصی مؤلفه های مرزهای ارتباطی خانواده نشان داد که سؤالات در سنجش مؤلفه­های مرزهای ارتباطی خانواده از دقت کافی برخوردارند. پایایی به روش آلفای کرونباخ بالاتر از 60/0و پایایی مرکب نیز بیشتر از 70/0 گزارش شد که نشان دادکه هر سه مؤلفه در تعیین  سازه مرزهای ارتباطی خانواده از دقت لازم برخوردارند. نتایج  نمره استانداردT و Z برای بررسی هنجاریابی، نشان داد افرادی که نمراتT آنها از میانگین بالاترند از  محدوده­ها و مرزهای ارتباطی خانواده های خود بخوبی آگاهند و افرادی که نمرات T آنها از میانگین پایین­ترند، از محدوده­ها و مرزهای ارتباطی خانواده­های خود بخوبی آگاه نیستند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که پرسشنامه مذکور از روایی و پایایی خوبی برخوردار و برای سنجش مرزهای ارتباطی خانواده مناسب است. از این رو می­توان از نتایج پژوهش حاضر در مشاوره خانواده برای سنجش مرزهای ارتباطی خانواده و اتخاذ راهبردهای درمانی مناسب و همچنین پژوهش­های مرتبط با مرزهای ارتباطی خانواده استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Family Relationship Questionnaire (RBQ): Developing and standardization

نویسندگان [English]

  • A. R Kiani 1
  • M Asadi 2
  • A Shiralipur 3
  • E Fathi 4
1 Assistant Professor, Department of Counseling , University of Mohaghegh Ardabili
2 Assistant Professor, Department of Counseling and Psychology, Arak University
3 Master of Educational Research, University of Kharazmi
4 Assistant Professor, Counseling Department, Hazrat-e Masoumeh University, Qom,Iran
چکیده [English]

The present study was an attempt to developing and standardizing Family Relationships Questionnaire (FRQ) based on minuchin family structural model. The total sample was comprised of 200 high school students selected by cluster sampling from Mazandaran, Sari city. The instrument included a researcher-made questionnaire, based on minuchin family structural theory. The results of exploratory factor analysis led to extracting three factors: normal boundary, enmeshment boundary, and disengaged boundary. Also, the results showed that three elicited factors, explain 62.28 variance of family relationship boundaries. Confirmatory factor analysis showed that elicited factors can measure family relationship boundaries as well. Reliability analysis, distinctive and convergent validity of components of family relationship boundaries showed that questions in assessing components of family relationship boundaries are clear and defined. Reliability with Cronbach’s alpha was found to be above 0.60 and the composite reliability was found to be above 0.70. It means that, all three components can define FRQ constructs well. For standardization, at first, we calculated scores of family relationship boundaries and categorized that in frequency table. The scores of T and Z showed that the more the scores are greater than the mean, the more the participants are aware of their family relationship boundaries. Finally, the results of this study revealed that this questionnaire has proper validity and reliability and is proper for assessing family relationship boundaries. Therefore, the findings can help us assess family relationship boundaries and take proper strategies in treatment and future studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family relationship boundaries
  • Reliability
  • structural family therapy
  • standardization
  • Validity
تبریزی، مصطفی؛ دیبائیان، شهرزاد؛ جعفری، فروغ؛ کاردانی، مژده. (1391) فرهنگ توصیفی خانواده و خانواده­درمانی. تهران، انتشارات فراروان.
فیشمن، اچ. چالز و مینوچین، سالوادر. (2011). فنون خانواده درمانی. ترجمه فرشاد بهاری (1396).  تهران: رشد.
کلود، هنری و تاون سند، جان. (2014). مرزهایی برای کودکان. ترجمه صیادلو، سعید (1395). تهران: انتشارات دانژه
گلادینگ، ساموئل. (2006). خانواده­درمانی، ترجمه تاجیک اسماعیلی، ع (1382). تهران: انتشارات تزکیه.
گلدنبرگ، ایرنه؛ گلدنبرگ، هربرت. (2011). خانواده درمانی، ترجمه حسین شاهی برواتی، حمید رضا. (1397). تهران: روان.
موسوی، اشرف السادات. (1389). خانواده­درمانی کاربردی با رویکرد سیستمی، تهران: الزهرا.
مینوچین، سالوادور (1974). خانواده و خانواده­درمانی، ترجمه ثنایی، باقر. (1395).  تهران: امیرکبیر.
نیکولز، مایکل و شوارتز، ریچارد. (2012). خانواده­درمانی، ترجمه دهقانی، محسن؛ گنجوی، آناهیتا؛ زاده­محمدی، علی؛ طهماسیان، کارینه. (1396). تهران: دانژه.
Carr, A. (2012) . Family Therapy. Translated by Tabrizi, Gh.R (1392). Tehran: Marandiz publication. (Persian)
Cloud, H., & Townsend, J. (1992). Boundaries with Kids: When to Say Yes, How to Say No. translated by Sayyadloo, S. (1387). Tehran Danzheh publication. (Persian)
Forenell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable variables and Measurement Error. Journal of marketing Research, 18(1), 39-50.
Gladding, S. (1995). Family Therapy: History, Theory, and Practice, Translated by Bahari, F., Seif, S., Bahrami, B., Tabrizi, M., (1382). Tehran: Tazkiye publication. 3th version. (Persian).
Goldenberg, I., & Goldenberg, H. (2008). Family Therapy: An Overview. Translated by Hosein Shahi Baravati (1390). Tehran, Ravan publication. (Persian)
Kim, E., & Lee, M. (2013). The reciprocal longitudinal relationship between the parent-adolescent relationship and academic stress in Korea. Social Behavior and Personality: an International Journal, 41(9), 1519-1531.
Kline, P. (1994). An Easy Guide to Factor Analysis. Translated by Sadralsadat, S.J., Minaei, A., (1380). Tehran: Samt publication. (Persian).
Matejevic, M., Jovanovic, D., & Lazarevic, V. (2014). Functionality of family relationships and parenting style in families of adolescents with substance abuse problems. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 128:281-287.
McKinney, C., & Renk, K. (2011). A multivariate model of parent–adolescent relationship variables in early adolescence. Child Psychiatry & Human Development, 42(4), 442-462.
Minuchin, S. (1974). Family and family Therapy. Translated by Sanaei, B., (1386). Tehran: Amirkabir publication. (Persian)
Minuchin, S., & Fishman, H. C. (1981). Family therapy techniques. MA: Harvard University Press Cambridge.
Moradi, O. (2017). The Effect of Structural Family Therapy on the Reduction of Obsessive-Compulsive Disorder Syndrome. Thoughts and behavior. Eleventh, 43. (Persian)
Mousavi, A. (2003).  Practical family therapy based on systemic approach. Tehran: Alzadra publication. (Presian)
Nichols, P.M., & Schwartz, R. (2005). Family Therapy: Concepts and Methods. Translated by Dehghani, M., Ganjoori, A., Zademohammadi. A., Tahmasebi, K. (1387). Tehran. Danzheh publication. (Persian)
Prochaska, J. O., & Norcross, J. C. (2010): Systems of Psychotherapy: A Trans theoretical Analysis. Translated by Yahiya seyed Mohammadi (1390). Tehran. ravan publication (Persian).
Seiffge-Krenke, I., Overbeek, G., & Vermulst, A. (2010). Parent–child relationship trajectories during adolescence: Longitudinal associations with romantic outcomes in emerging adulthood. Journal of Adolescence, 33(1), 159-171.
Tabrizi, M., Dibaeian, SH., Jafari, F., & Kardani, M. (2006). Encyclopedia of Family and family therapy. Tehran. Fararavan publication. (Persian)