تأثیر عدالت سازمانی ادراک شده و هنجارسازمانی بر بهزیستی روانشناختی معلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه سمنان

3 دانشیار گروه روانشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

4 استاد گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، واحد تهران

10.22098/jsp.2020.1093

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عدالت ادراک شده وهنجارسازمانی بر بهزیستی روانشناختی معلمان انجام شد.  بدین منظور با استفاده از طرح پژوهش آزمایشی از بین دبیران مقطع متوسطه اول اداره آموزش و پرورش شهرستان ورامین در سال تحصیلی 97-1396 تعداد 120نفربه شیوه نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب و در گروههای هشت گانه پژوهش گمارش شدند. ابزارهای سنجش شامل متن­های کوتاه هالند و پرسشنامه بهزیستی روانشناختی ریف بود. داده­ها با استفاده ازتحلیل کوواریانس چند متغیره تحلیل شد. نتایج نشان داد که عدالت ادراک شده و هنجارسازمانی مبتنی بر تایید رفتارهای مثبت و عدم تایید رفتارهای منفی بر مولفه های پذیرش، ارتباط مثبت و رشد در بهزیستی روانشناختی معلمان تاثیر دارد (01/0>P). با توجه به این یافته، لزوم توجه به عدالت و تقویت هنجارهای سازمانی مثبت در جهت بهبود بهزیستی روانشناختی معلمان ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of perceived organizational justice and organizational norms on teachers’ psychological well-being

نویسندگان [English]

  • E Bakhtiari 1
  • P Sabahi 2
  • A Karami 3
  • M Safarinia 4
1 Ph.D. candidate in Psychology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Semnan University
3 Associate Professor, Department of Psychology, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
4 Professor, Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran Branch
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the effect of perceived justice and organizational norms on teachers’ psychological well-being. For this purpose, in the school year 2017-2018 from high school graduates in Varamin County, 120 teachers were selected by simple random sampling and randomly assigned to eight groups. The instruments included the Holland vignette aimed to manipulate justice and organizational norms, and psychological well-being questionnaire. The data were analyzed by multivariate covariance analysis. The results indicated that perceived justice and organizational norms based on confirmation of positive behaviors and disapproval of negative behaviors affect admission, positive relationship and growth in teachers’ psychological well-being. Regarding this finding, it seems necessary to pay attention to justice and reinforcement of positive organizational norms in order to improve the psychological well-being of teachers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational norms
  • perceived justice
  • psychological well-being
  • teacher
احمدی، اکرم (1391). رابطه عدالت سازمانی ادراک شده با بهزیستی معنوی روانی باتوجه به نقش مولفه های سرمایه معنوی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان).
بهادری خسروشاهی، جعفر و هاشمی نصرت آبادی، تورج (1391). رابطه امیدواری و تاب­آوری با بهزیستی روانشناختی در دانشجویان دانشگاه تبریز. اندیشه و رفتار، 6(2)، 41-50.
بیانی، علی اصغر؛ کوچکی، عاشور محمد و بیانی، علی (1387). روایی و پایایی مقیاس بهزیستی روانشناختی ریف. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران،14(2)، 14-20.
پورعزت، علی اصغر (1382). طراحی سیستم خط مشی گذاری برای تحقق عدالت اجتماعی برمبنای حکومت حق مدارعلوی، رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس.
درویزه، زهرا و کهکی، فاطمه (1387). بررسی رابطه سازگاری زناشویی و بهزیستی روانی. مطالعات اجتماعی _ روانشناختی زنان، 6 (1)، 91-104.
شکرکن، حسین و نعامی، عبدالزهرا (1384). بررسی رابطه ساده و چندگانه عدالت سازمانی با رفتارمدنی سازمانی در کارکنان یک سازمان صنعتی در شهر اهواز، مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، 3(13)، 79-92.
صباحی، پرویز. (1390). نقش عدالت سازمانی ادراک شده و هنجار سازمانی بر رفتارهای فرانقشی کارکنان با توجه به ویژگی های شخصیتی وظیفه شناسی و توافق جویی. رساله دکتری تخصصی روانشناسی، دانشگاه اصفهان.
قلی پور، آرین و پیران نژاد، علی. (1386). تأثیر عدالت اجتماعی بر مهاجرت نخبگان، فصلنامه رهیافت، 40 ، 35-45.
کدیور، پروین؛ شکری، امید؛ ولی الله، فرزاد؛ دانشورپور، زهره؛ دستجردی، رضا و پاییزی، مریم (1387). بررسی  ساختار عاملی نسخه­های فارسی سه، نه و چهارده سوالی مقیاس­های بهزیستی روانشناختی ریف دربین دانشجویان. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 14(2)، 152-161.
کهکی، فاطمه (1384). بررسی رابطه سازگاری زناشویی و بهزیستی روانشناختی در بین دانشجویان متأهل دانشگاه الزهرا (س)،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه الزهرا (س).
 میکائیلی منیع، فرزانه (1389). بررسی وضعیت بهزیستی روانشناختی دانشجویان دوره ی کارشناسی دانشگاه ارومیه. افق دانش، 16(4)، 7265-72.
میکائیلی‌منیع، ‌فرزانه (‌1387). مقایسه بهزیستی روانی مادران با و بدون دانش‌آموزان ابتدایی کم توان ذهنـی:اثر سبکهای مقابله ای. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 8 (1)، 53-68.
نریمانی، محمد؛ شاه­محمدزاده، یحیی؛ امیدوار، عظیم و امیدوار، خسرو. (1393). مقایسه‌ی سرمایه روان‌شناختی و سبک‌های عاطفی در بین دانش‌آموزان پسر با و بدون ناتوانی یادگیری. مجله ناتوانی­های یادگیری، 4(1)، 100-118.
نریمانی، محمد؛ یوسفی، فاطمه و کاظمی، رضا. (1393). نقش سبک‌های دلبستگی و کیفیت زندگی در پیش بینی بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان مبتلا به ناتوانی‌های یادگیری. مجله ناتوانی­های یادگیری، 3(4)، 124-142.
یحیی زاده، سلیمان (1384). بررسی رابطه هوش هیجانی و منبع کنترل با سلامت روانشناختی در بین دانشجویان دانشگاه مازندران. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم.
Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. In: L. Berkowitz(Ed).Advance in experimental social psychology, Vol. 2. New York: Academic Press.
 Bauer. J., & Mulder. R. H. (2006). Upward Feedback and its Contribution to Employs Feeling of Self- Determination. Journal of Work plays Learning, 18 (7), 508-521.
Berger,P.L., & Luck man, T. (1966). The social construction of reality. Garden City, New York: double day.
Bronk, K. C., Hill, p, l., Lapsley, T, L., Talib, T.L., & Finch, H. (2009). Purpose, hope, and Life Satisfaction in three age groups. Journal of Positive Psychology, 4 (6), 500- 510.
Clarke, D., & Goosen, T. (2009). The mediating effect of coping strategies in the relationship between automatic negative thoughts and depression in a clinical sample of diabetes patients. Journal of personality and Individual Differences, 46(4), 460- 464.
Colquitt, J. A., Scott, B. A., Rodell, J. B., Long, D. M., Zapata, C. P., Conlon D. E., & Wesson, M. J. (2013). Justice at the millennium, a decade later: A meta-analytic test of social exchange and affect-based perspectives. Journal of Applied Psychology, 98(2), 199-236.
Diener, E., & Biswas-Diener, R. (2008). Happiness: Unlocking the Mysteries of Psychological Wealth. Blackwell-Wiley.
Flogger, R., & Corpanzano, Y. (1998). Organizational justice &human resource management. Beverly Hills, CA. Sage.
Greenberg, J. (2010). Organizational injustice as an occupational health risk. The Academy of Management Annals, 4 (1), 205-243.
Haaland, S.A. (2002).Understanding organizational citizenship and counterproductive work behaviors: Examining interactions utilizing an organizational versus interpersonal categorization strategy .Unpublished dissertation. Michigan: central Michigan University.
Hauser, R. M., Springer, K. W., & Pudrovska, T. (2005). Temporal structures of psychological well-being: continuity or change”. Presented at the 2005 Meetings of the Gerontological Society of America, Orlando, Florida. Journal of Intellectual Disability Research, 12, 874-882.
Keyes, C.L. (2002). The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43, 208-221.
Narimani, N., Yosefi, F., & Kazemi, R. (2014). The role of attachment styles and quality of life in predicting psychological well-being in adolescents with learning disabilities. Journal of learning Disabilities, 3(4), 124- 142. (Persian)
Narimani. M.,  Shahmohammadzadeh, Y., Omidvar, A., & Omidvar, Kh. (2014). A comparison of psychological capital and affective styles in students with learning disorder and normal students. Journal of Learning Disabilities, 4(1), 100-118. (Persian)
Nel, L. (2011). The Psychological Experiences of Masters Degree Students in Professional Psychology Programs: An Interpretative Phenomenological Analysis. Thesis in fulfillment of the requirements for the degree. Department Of Psychology Faculty of the Humanities: University of the Free State Bloemfontein. 48- 84.
Poole Wendy L. )2007(. Organizational justice as a framework for understanding Union-management relations in education. Canadian Journal of Education, 30(3), 725-748.
Rest, J. R. (1984). The major component of morality. In W. M .kurtines & J. L. Gewirtz (Eds), Morality, moral behavior, and moral development, New York: Wiley.
Robbins, J. M., Ford, M. T., & Tetrick, L. E. (2012). Perceived unfairness and employee health: A meta-analytic integration. Journal of Applied Psychology, 97 (2), 235-272.
Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality, and interpersonal relationships. Ins Koch (Ed.), Psychology: A study of a science, vol. III. (pp. 184–256). New York, NY: McGraw Hill.
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57 (6), 1069-1081.
Ryff, C. D. (1995). Psychological Well-being in Adult Life, Current Directions in
Psychological Science
(4), 99-104.
Ryff, C. D., & Singer, B. H. (2008). Know thyself and become what you are: eudemonic approach to psychological well-being. Journal of Happiness Studies, 9(1), 13-39.
Sisask, M., Värnik, P., Värnik, A., Apter, A., Balazs, J., Balint, M., & Bobes, J. (2014). Teacher satisfaction with school and psychological well-being affects their readiness to help children with mental health problems. Journal of Health Education, 73(4), 382-393.
Steger, M. F., & Dik, B. J. (2010). Work as meaning. In Linley, P. A., Harrington, S., &Page, N. (Eds.), Oxford handbook of positive psychology and work. Oxford, UK: Oxford University Press. 131-142.