مقایسه اثربخشی آموزش اجتماعی-عاطفی و آموزش ذهن آگاهی بر افزایش جهت‌گیری مثبت نسبت به مدرسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشیار گروه روان شناسی، دانشگاه الزهرا

3 استاد گروه روان شناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشیارگروه روان شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی

10.22098/jsp.2020.1090

چکیده

هدف پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش اجتماعی عاطفی و آموزش ذهن‌آگاهی بر افزایش جهت‌گیری مثبت به مدرسه بود. روش پژوهش، ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر پایه اول دوره اول متوسطه شهر زنجان در سال تحصیلی 96- 95 بود. 339 دانش­آموز به روش تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب و پرسشنامه جهت‌گیری مثبت به مدرسه را تکمیل کردند و 45 نفر انتخاب و بطور تصادفی در گروه­های کنترل و آزمایشی گمارده شدند. گروه اول، 12 جلسه آموزش اجتماعی-عاطفی و گروه دوم 8 جلسه آموزش ذهن‌آگاهی دریافت کردند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از طرح ترکیبی دو راههاستفاده شد. نتایج نشان داد آموزش عاطفی اجتماعی در مقایسه با آموزش ذهن‌آگاهی و گروه کنترل منجر به بهبود رضایت از مدرسه و  نگرش نسبت به همکلاسی‌ها شده است (01/0>P)، اما در احساس تعلق به مدرسه و تلاش تحصیلی تفاوتی دیده نشد و اثر آنها در طول زمان تداوم داشت. بنابراین،آموزش اجتماعی عاطفی و آموزش ذهن‌آگاهی می‌تواند به عنوام یک روش مداخله‌ای در افزایش جهت‌گیری مثبت به مدرسه در دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A comparison of the effectiveness of social-emotional learning and mindfulness training on increasing positive orientation towards School

نویسندگان [English]

  • M Ahmadi 1
  • K Hashmian 2
  • F Dortaj 3
  • Kh Abolmaali 4
1 PhD student of educational psychology, Roodehen Branch, Islamic Azad University
2 Associate professor, Department of Psychology, Al-Zahra University
3 Professor, Department of Educational Psychology, Allameh Tabatabai University
4 Associate professor, Department of Psychology, Roodehen Branch, Islamic Azad University
چکیده [English]

The purpose of this study was to compare the effectiveness of mindfulness training and social-emotional learning on increasing positive orientation toward school. The research method was quasi-experimental design with pre-test, post-test with experimental group and control group and one-month follow-up. The population included all female students in the first grade of high school in the academic year 2016-2017. 339 students completed a researcher-made questionnaire with a positive attitude towards school and among whom 45 subjects were selected and were assigned into the experimental groups and a control group. The first experimental group received 16 sessions of combined training. The second experimental received 8 sessions of mindfulness training. The two-way mixed design (ANOVA) was used in order to analyze the data. The results indicated that social emotional learning compared with mindfulness training and control group resulted in improved school satisfaction and attitude toward classmates (p < 0.01), but there was no difference in the sense of belonging to the school and educational effort, and their effects continued over time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • mindfulness
  • positive orientation towards school
  • social-emotional learning
بدری گرگری، رحیم؛ نعمتی، شهروز و خانی صلوات، زهرا. (1399). اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر ظرفیت حافظه‌کاری دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص. مجله ناتوانی­های یادگیری، 10(1)، 32-47.
پارسیان، منیره؛ هاشمیان، کیانوش؛ ابوالمعالی، خدیجه و میرهاشمی، مالک(2015). پیش‌بینی نگرش به مصرف مواد مخدر در نوجوانان بر اساس عوامل خطرساز تربیتی خانوادگی به منظور سلامت روانی نوجوانان در جامعه: طراحی مدلی برای پیشگیری از اعتیاد. دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 15(2)، 198-206.‎
ﭘﻨﺎﻏﻲ، ﻟﻴﻠﻲ؛ اﺣﻤﺪآﺑﺎدی، زﻫﺮه؛ زاده‌محمدی، علی و پشت‌مشهدی، مرجان(1389). ساخت و اﻋﺘﺒﺎرﻳﺎﺑﻲ پرسشنامه ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺪرﺳﻪ. مجله رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و روانشناسی بالینی ایران، 16(1)، 46- 55.
تقوایی، داود. (1396). اثربخشی آموزش تکنیک‌های ذهن‌آگاهی بر سلامت عمومی دختران مقطع راهنمایی شهر اراک. پژوهش‌های روانشناسی بالینی و مشاوره، 7(1)، 76-67.
حقدوست، علی‌اکبر؛ امامی، مژگان؛ اسماعیلی، مریم؛ صابری‌نیا، امین؛ نژادقادری، محسن و مهرالحسنی، محمدحسین(1393). بررسی وضعیت و علل مصرف مشروبات الکلی: مطالعه موردی همه‌گیری مسمومیت مصرف الکل در رفسنجان: سال ۱۳۹۲. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۱۳(۱۰)، ۹۹۱-۱۰۰۶.
طوفانی، فاطمه؛ هاشمی، تورج و واحدی، شهرام(1395). اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کاهش اضطراب دانش‌آموزان دختر مدارس شبانه‌روزی. کنفرانس بینالمللی روانشناسی، علومتربیتی و رفتاری، 1.
کریم‌زاده، منصوره(1393). تأثیر آموزش مهارت‌های هیجانی- اجتماعی در بهبود سامت روان معلمان مقطع ابتدایی. فصلنامة علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی، 14(53)، 131-149.
گل‌پور چمرکوهی، رضا و محمدامینی، زرار(1391). اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر بهبود ذهن‌آگاهی و افزایش ابراز وجود در دانش‌آموزان مبتلا به اضطراب امتحان. مجله روان شناسی مدرسه، 3 ،82- 100.
مهرایی، محمدحسن(1394). اثربخشی آموزش روش‌های ذهن‌آگاهی بر بهبود کارکردهای توجه، ذهن‌آگاهی و کاهش اضطراب امتحان در دانش‌آموزان پسر تیزهوش دبیرستان شهرستان ارومیه. پایاننامه جهت دریافت درجه دکتری. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه.
نریمانی، محمد؛ پرزور، پرویز و بشرپور، سجاد. (1394). مقایسه‌ی حساسیت بین فردی و تعادل عاطفی در دانش‌آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص. مجله ناتوانی­های یادگیری، 5(1)، 125-141.
وکیلی، محمود؛ شفیعی، محمد؛ بهاریه، امیرحسین و میرزایی، محسن(1395). بررسی وضعیت سوءمصرف مواد در دانش‌آموزان شهر یزد. مجله تحقیقات سلامت، ۵ (۴)، ۲۳۴-۲۳۹.
BadriGargari, R., Nemati, SH., & Khani Salavat, Z. (2020). The effectiveness of mindfulness training on span of working memoryin children with specific learning disability. Journal of Learning Disabilitis, 10(1), 32-47. (Persian)
Blackburn, K. F. (2015). The effects of classroom-based mindfulness meditation on MBA student mindfulness. Boston College.
Çelik, I. (2015). Social emotional learning skills and educational stress. Educational Research and Reviews,10(7), 799- 803.
Elias, M. J. (2006). The connection between academic and social-emotional learning. The Educator’s Guide to Emotional Intelligence and Academic Achievement1, 4-14.
Elias,M. J. Zins, J. E. Weissberg, R. P. Frey, K. S. Greenberg, M. T. Haynes, N. M. Kessler, R. Schwab-Stone, M. E. & Shriver, T. P. (2003). Promoting Social and Emotional Learning:Guidelines for educators. Ascd.
Felver, J. C. Doerner, E. Jones, J. Kaye, N. C. & Merrell, K. W. (2013). Mindfulness in school psychology: applications for intervention and professional practice. Psychology in the Schools, 50 (6), 531–547.
Golpour chamarkohi, R. &  Mohammadamini, Z. (2012). The efficacy of mindfulness based stress reduction on mindfulness and assertiveness of students with test anxiety. Journal of School Psychology, 1(3), 82-100.(Persian)
Gravesteijn, C. Diekstra, R. & Petterson, D. C. (2013). The effects of a Social Emotional Learning Program on bullying and parents’ perspectives. The European Journal of Social & Behavioural Sciences, 75, 1005–1014.
Gueldner, B. A. & Feuerborn, L. L. (2016). Integrating mindfulness-based practices into social and emotional learning: a case application. Mindfulness, 7(1), 164–175.
Gueldner, B. A. (2007). The Effectiveness of a Social-emotional Learning Program with Middle School Students in a General Education Setting and the Impact of Consultation Support Using Performance Methods. University of Oregon.
Haghdoost A A, Emami M, Esmaili M, Soberinia A, Nezhad Ghaderi M, Mehrolhassani M H. (2015). Survey the Status and Causes of Alcohol Consumption: A Case Study of the Epidemic Alcohol Poisoning in Rafsanjan in 2013. JRUMS, 13 (10),991-1006.
karimzadeh M. (2014). The effect of social-emotional skills training to enhance general health in the teachers in Primary Schools. Social Welfare, 14(53), 131-149.(Persian)
Lantieri, L. & Zakrzewski, V. (2015). How SEL and mindfulness can work together. Greater Good Magazine Science-Based Insights for a Meaningful Life.
Lawlor, M. S. (2016). Mindfulness and social emotional learning (SEL): A conceptual framework. Handbook of mindfulness in education, 65–80.
Libbey, H. P. (2004). Measuring student relationships to school: Attachment, bonding, connectedness, and engagement. Journal of school health, 74(7), 274–283.
Mehraei, M. H. (2015). Effectiveness of mindfulness training on Improvement of  attention functions, Mindfulness and reduction of students test anxietyin high school students of Urmia city.(Doctoral dissertation), Islamic Azad  University  of Urmia. (Persian)
Moy-Rome, E. (2015). Mindfulness and children. New York : Bank Street College of Education. Retrieved from https://educate.bankstreet.edu/independent-studies/38,1-108.
Narimani, M., Porzoor, P., & Basharpour, B. (2015). Comparison of interpersonal sensitivity and emotional balance in students with and without specific learning disorder. Journal of Learning Disabilities, 5(1), 125-141. (Persian)
 Panaghi, L. Ahmadabadi, Z. Zadeh Mohammadi, A. & Posht Mashhadi, M. (2010). Developing and Validation of School Connection Questionnaire. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 16(1), 46-55. (Persian)
Parsian, M. Hashemian, K. Abolmaali, K. & Mirhashemi, M. (2015). Prediction of drug attitude in adolescents based on family training risk factors for mental health in society: designing a model for prevention of addiction. Journal of Ardabil University of Medical Sciences15(2), 198-206. (Persian)
Pourabdol, S., Sobhi gharamaleki, N., Sajjadpour, S., & Farzaneh, S. (2021). The Study on Cognitive-Executive Functions of Frontal-pareital Lobes in Students with Specific Learning Disorder and Normal students. Journal of Research in Psychopathology, 1(2), 19-24.
Rogers, J. L. (2015). Social Emotional Learning and Mindfulness: Learning to be Human. The University of San Francisco, 1-50.
Sherretz, C. E. (2011). Mindfulness in education: Case studies of mindful teachers and their teaching practices. Journal of Thought, 46 (3/4), 79.
Stern, M. (2012). Review of research exploring school attitude and related constructs. Evaluating and Promoting Positive School Attitude in Adolescents, 19–28.
Taghvaei, D. (2017). The Effectiveness of Mindfulness Education on the General Health of Girls at the Guidance Schools of Arak. Journal of Research in Clinical Psychology and Counselings, 7(1), 67-76. (Persian)
Tofani, F. Vahedi, S. & Hashemi, T. (2016). The effectiveness of mindfulness- based stress reduction program in the reduction on anxiety of female students in boarding schools. International Conference on Psychology, Educational and Behavioral Sciences, 1. (Persian)
Varela, A. D. Kelcey, J. Reyes, J. Gould, M. & Sklar, J. (2013). Learning and resilience: The crucial role of social and emotional well-being in contexts of adversity (No. 83259, pp. 1-8). The World Bank.
Zeidan, F. Johnson, S. K. Diamond, B. J. David, Z. Goolkasian, P. (2010). Mindfulness meditation improves cognition: Evidence of brief mental training. Consciousness and Cognition,19(2), 597–605.
Zins, J. E., Weissberg, R. P., Wang, M. C., & Walberg, H. J. (Eds.). (2004). Building school success through social and emotional learning. New York: Teachers College Pres.