اثربخشی برنامه‌ی آموزشی هوپس (HOPS) بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌‌آموزان تعلّل‌ورز

شیخ الاسلامی, علی; هدایت‌جو, فاطمه; قمری کیوی, حسین

doi:10.22098/jsp.2026.19506.6398

اثربخشی برنامه‌ی آموزشی هوپس (HOPS) بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌‌آموزان تعلّل‌ورز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

² دانشجوی کارشناسی‌ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

³ استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران.

10.22098/jsp.2026.19506.6398

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه‌ی آموزشی هوپس (مهارت‌های تکالیف، سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی) بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز انجام گرفت.
روش: روش پژوهش، نیمه‌‌‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی‌ آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان دختر دوره‌ی متوسطه‌ی اوّل شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1405-1404 تشکیل می‌دادند که از میان آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای، 40 دانش‌آموز تعلّل‌ورز انتخاب شده و به طور تصادفی در گروه آزمایش (20 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش، 12 جلسه برنامه‌ی آموزشی هوپس را دریافت نمودند و گروه کنترل به روال عادی خود ادامه دادند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌ی خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (1999) و مقیاس تعلّل‌ورزی تحصیلی سولومون و رات‌بلوم (1984) استفاده شد. داده‌ها با روش آماری تحلیل کوواریانس با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه آزمایش نسبت به دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه کنترل در پس آزمون، به طور معناداری، از خودکارآمدی تحصیلی بیشتری برخوردار بودند و فرضیه‌ی پژوهش مبنی بر اثربخشی برنامه‌ی آموزشی هوپس بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز، مورد تایید قرار گرفته است.
نتیجه‌گیری: بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که برنامه‌ی آموزشی هوپس بر خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز اثربخش است. لذا، توصیه می‌شود از این برنامه‌ی آموزشی به منظور افزایش خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز در مدارس استفاده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

روانشناسی مدرسه

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of the HOPS educational program on academic self-efficacy of procrastinating students

نویسندگان [English]

Ali Sheykholeslami ¹
Fatemeh Hedayatjoo ²
Hossein Ghamari Kivi ³

¹ Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

² M.A. Student of School Counseling, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

³ Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

چکیده [English]

Objective: The purpose of this study was to examine the effectiveness of the HOPS (Homework, Organization and Planning Skills) educational program on academic self-efficacy of procrastinating students.
Method: The method of the current research was semi-experimental including pretest and posttest designs with a control group. All female students of secondary education of Ardabil city in the academic year of 2025-2026 comprised the population of this research. 40 procrastinating students were recruited through randomized cluster sampling which were randomly assigned to experimental group (n=20) and control group (n=20). The participants of the experimental group, received 12 sessions of the HOPS educational program while the control group sticked to their normal routine. The Jinks and Morgan's Academic Self-Efficacy Questionnaire (1999) and Solomon and Ruth Bloom's Academic Procrastination Scale (1984) were taken to collect data. The data were analyzed using statistical method of covariance in SPSS software.
Results: The results demonstrated that the academic self-efficacy of procrastinating students in posttests of the experimental group significantly outperformed the control group and the research hypothesis based on the effectiveness of the HOPS educational program on academic self-efficacy of procrastinating students was approved.
Conclusion: Thus, it can be concluded that the HOPS educational program is indeed effective on academic self-efficacy of procrastinating students; therefore, applying this program in case of increasing student's academic self-efficacy in schools is suggested.

کلیدواژه‌ها [English]