تاثیر توانمندسازی روانشناختی بر خودنظم‌دهی تحصیلی دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استادیار روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران

3 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 دانشجوی دکتری تخصصی مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر توانمندسازی روانشناختی بر خودنظم‌دهی تحصیلی دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین انجام گرفت.
روش‌ها: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر با پیشرفت تحصیلی پایین دوره‌ی متوسطه‌ی دوّم در سال تحصیلی 1404-1403 شهر اردبیل بودند که از این میان آنها تعداد 30 دانش‌آموز دختر با پیشرفت تحصیلی پایین بر حسب ملاک‌های ورود به پژوهش به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. پس از انجام پیش‌آزمون به‌وسیله‌ی پرسشنامه‌ی خودتنظیمی تحصیلی بوفارد ‌(1995)، گروه آزمایشی 8 جلسه (هر هفته 2 جلسه) 60 دقیقه‌ای برنامه‌ی توانمندسازی روانشناختی توماس و ولتهوس (1990) را دریافت کردند و گروه کنترل به روال عادی خود ادامه دادند. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس تک‌متغیری در نرم‌افزار SPSS.26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که بین میانگین خودنظم‌دهی تحصیلی (001/0>P، 18/33F=، 551/0ηp2=) دانش‌آموزان گروه آزمایش و کنترل در پس‌آزمون تفاوت معناداری وجود دارد. بدین‌صورت که بعد از اجرای برنامه‌ی توانمندسازی روانشناختی میانگین نمرات دانش‌آموزان با پیشرفت تحصیلی پایین در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافته است.
نتیجه‌گیری: با توانمندسازی روانشناختی در دانش‌آموزان می‌توان میزان خودنظم‌دهی تحصیلی را در آنان افزایش داد. دانش‌آموزان به کمک راهبردهای توانمندسازی روانشناختی می‌توانند شکست‌های متعدد خود را دوباره مورد بررسی و بازبینی قرار دهند و در نهایت پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان ارتقاء می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The effect of psychological empowerment on academic self-regulation of students with low academic achievement

نویسندگان [English]

  • Ali Sheykholeslami 1
  • Nastaran Seyedesmaili Ghomi 2
  • Ali Salmani 3
  • Aysan Sharei 4
1 Professor, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Assistant Professor of Psychology and Education of Exceptional Children, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 PhD Student, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
4 Ph.D. Student, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Kharazmi, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: The present study aimed to investigate the effectiveness of psychological empowerment on academic self-regulation of students with low academic achievement.
Methods: The research method was a quasi-experimental pre-test-post-test with a control group. The statistical population of this study included all female students with low academic achievement in the second secondary school in Ardabil in the academic year 2024-2025. For this purpose, 30 female students with low academic achievement were selected according to the study entry criteria using purposive sampling and were randomly assigned to two experimental groups (15 students) and control group (15 students). After conducting a pre-test using the Bouffard (1995) Academic Self-Regulation Questionnaire, the experimental group received 8 sessions (2 sessions per week) of 60 minutes of the Thomas and Velthouse (1990) psychological empowerment training program, and the control group continued with their normal routine. Data were analyzed using univariate analysis of covariance in SPSS.26 software.
Results: The findings showed that there was a significant difference between the mean academic self-regulation (P<0.001, F=33.18, ηp2=0.551) of the experimental and control groups in the post-test. Thus, after implementing psychological empowerment training, the mean scores of students with low academic achievement in the experimental group increased significantly compared to the control group.
Conclusion: As a result, by teaching psychological empowerment to students, the level of academic self-regulation can be increased. With the help of psychological empowerment strategies, students can reexamine and review their numerous failures, and ultimately, their academic progress is improved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Psychological empowerment training
  • Academic Self-regulation
  • Low academic achievement

مراجع

آقاجانی، س.، سلمانی، ع. و شارعی، آ. (1403). اثربخشی آموزش مبتنی بر تاب‌آوری بر افزایش نگرش مسئولیت‌پذیری و خودنظم‌جویی تحصیلی دانش‌آموزان فرزند طلاق. روانشناسی مدرسه و آموزشگاه. 13(2)، 16-1. [Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878]
حافظی، خ.، نبی‌اله، ا.، صادقی، ج. و محمدزاده، ر. (1403). مقایسه اثربخشی توانمندسازی کارکردهای اجرایی و آموزش مهارت‌های نظم‎جویی هیجان بر اضطراب تحصیلی نوجوانان. مجله علوم روانشناختی. ۲۳ (۱۴۱)، ۲۲۶۰-۲۲۴۳. [Doi:10.52547/JPS.23.141.2243]
سلمانی، ع.، روشنی خیاوی، ح. و اسماعیلی، ز. (1402). بررسی اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اشتیاق تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دارای اضطراب اجتماعی. روان‌شناسی مدرسه و آموزشگاه، 12(1): 46-61. [Doi:10.22098/jsp.2023.11287.5362]
شیخ الاسلامی، ع. (1401). پیش‏‌بینی سرزندگی تحصیلی دانش‌‏آموزان براساس حمایت تحصیلی و خودپنداره‌‏ی تحصیلی. پژوهش در نظام‌های آموزشی. 16(57)، 61-51. [Dor:/20.1001.1.23831324.1401.16.57.4.3]
شیخ الاسلامی، ع.، سیداسماعیلی قمی، ن.، سلمانی، ع. و شارعی، آ. (1403). اثربخشی آموزش مبتنی بر تاب‌آوری بر افکار خودجرحی و تعارضات بین‌فردی دانش‌آموزان فرزند طلاق. روانشناسی بالینی، 16(4)، 16-1. [Doi:10.22075/jcp.2024.34462.2916]
شیخ‌الاسلامی، ع.، سیداسماعیلی قمی، ن.، سلمانی، ع. و شارعی، آ. (1404). اثربخشی توانمندسازی روانشناختی بر خودپنداره‌ی تحصیلی دانش‌آموزان با عملکرد تحصیلی پایین. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 19(68)، 21-35. [Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339]
طالب‌زاده نوبریان، محسن؛ ابوالقاسمی، محمود؛ عشوری‌نژاد، فاطمه و موسوی، سیدحسین (1390). بررسی روابط ساختاری خودپنداره، یادگیری خودتنظیمی و موفقیت تحصیلی دانشجویان. فصلنامة روش‌ها و مدل‌های روانشناختی، 1 (4)، 72-59. [Dor:20.1001.1.22285516.1390.1.4.5.9]
نریمانی، م.، جباری قوزلوجه، ع.، و شهریور، آ. (۱۴۰۴). اثربخشی آموزش مبتنی بر توسعه راهبرد خودتنظیمی بر بهبود خودکارآمدی، کنترل هیجان و انگیزه پیشرفت در دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، ۱۴(۴)، 80-94. [Doi: 10.22098/jld.2025.17297.2251]
Abdullatif Ibrahim, I. (2023). Influences of structural empowerment and demographic factors on nurses’ psychological empowerment. Journal of Nursing Management, 2023(1), 8827968. [Doi:10.1155/2023/8827968]
Afzaal, M., Zia, A., Nouri, J., & Fors, U. (2024). Informative feedback and explainable AI-based recommendations to support students’ self-regulation. Technology, Knowledge and Learning, 29(1), 331-354. [Doi:10.1007/s10758-023-09650-0]
Aghajani, S., Salmani, A., & Sharei, A. (2024). The effectiveness of education based on resilience on increasing the attitude of responsibility and academic self-regulation of students who are children of divorce. Journal of School Psychology, 13(2):1-16. [In Persian] [Doi:10.22098/jsp.2024.15256.5878]
Akter, H., Ahmed, W., Sentosa, I., Hizam, S. M., Sharin, F. H., & Mina, I. (2023). Building a Better Future Workforce: Digital Dexterity and Psychological Empowerment. In 2023 3rd International Conference on Computing and Information Technology (ICCIT) (pp. 626-632). IEEE. [Doi:10.1109/ICCIT58132.2023.10273912]
Al-Rashidi, N. A. H. (2023). Psychological Empowerment among Female Students of the College of Basic Education in the State of Kuwait in Light of Some Variables. Faculty of Education Journal Alexandria University, 33(1), 369-399. [Doi:10.21608/jealex.2023.285131]
Ambad, S. N. A., Kalimin, K. M., Ag Damit, D. H. D., & Andrew, J. V. (2021). The mediating effect of psychological empowerment on leadership styles and task performance of academic staff. Leadership & Organization Development Journal, 42(5), 763-782. [Doi:10.1108/LODJ-05-2020-0197]
Anand, P., & Gicheva, D. (2024). The effects of access to Medicaid on the employment and academic progress of college students. American Journal of Health Economics, 10(4), 603-634. [Doi:10.1086-726000.html]
Andisheh, H., Rasouli, S. Y., & Ramezani, K. (2024). The Effectiveness of Psychological Empowerment Training and Schema Therapy on Resilience and Cognitive Fusion in Adolescent Girls Exposed to Domestic Violence. Women’s Health Bulletin, 11(4), 262-271. [Doi:10.30476/whb.2024.103743.1309]
Batool, T., Noureen, G., & Ayuob, Z. (2019). Relating learner empowerment with learner self-regulation learning in higher education. Review of Economics and Development Studies, 5(4), 755-766. [Doi:10.26710/reads.v5i4.903]
Bouffard, T. Boisvert, J.Vezeau, C. & Larouche, C. (1995). The impact of goal orientation on self-regulation and performance among college students. British Journal of EducationalPsychology, 65, 317-329.‎ [Doi:10.1111/j.2044-8279.1995.tb01152.x]
Brysbaert, M. (2019). How many participants do we have to include in properly powered experiments? A tutorial of power analysis with reference tables. Journal of Cognition; 2(1): 16. [Doi:10.5334/joc.72]
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2002). Research methods in education. routledge. [Doi:10.4324/9780203029053]
Hafezi, K., Akbarnataj, N., Sadeghi, J. & Mohammadzade, R. (2024). Comparison of the efficacy of empowering executive functions and teaching emotion regulation skills on academic anxiety in adolescents. Journal of Psychological Science. 23(141), 2243-2260. [In Persian] [Doi:10.52547/JPS.23.141.2243]
Hilts, D., & Liu, Y. (2023). School counselors’ perceived school climate, leadership practice, psychological empowerment, and multicultural competence before and during COVID‐19. Journal of Counseling & Development, 101(2), 193-203. [Doi:10.1002/jcad.12464]
Llorente-Alonso, M., García-Ael, C., & Topa, G. (2024). A meta-analysis of psychological empowerment: Antecedents, organizational outcomes, and moderating variables. Current Psychology, 43(2), 1759-1784. [Doi:10.1007/s12144-023-04369-8]
Lyu, W., Huang, Y., & Liu, J. (2024). The multifaceted influence of multidisciplinary background on placement and academic progression of faculty. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-21. [Doi:10.1057/s41599-024-02818-8]
Narimani, M., Jabbari Gouzloujeh, A., & Shahrivar, A. (2025). Effectiveness of self-regulation strategy development training on improving self-efficacy, emotion control, and achievement motivation in students with learning disabilities. Journal of Learning Disabilities, 14(4), 80–94. [Persian] [Doi: 10.22098/jld.2025.17297.2251]
Nikmehr, P., Salmani, A. & Jafari, E. (2021). Investigating the Role of Social Anxiety in Predicting Students' Academic Self-Efficacy. Journal of Family Relations Studies, 1(1), 51-58. [Doi:10.22098/jhrs.2022.1422]
Oliveira, M., Andrade, J. R., Ratten, V., & Santos, E. (2023). Psychological empowerment for the future of work: Evidence from Portugal. Global Business and Organizational Excellence, 42(5), 65-78. [Doi:10.1002/joe.22194]
Reginald, G. (2023). Teaching and learning using virtual labs: Investigating the effects on students’ self-regulation. Cogent Education, 10(1), 2172308. [Doi:10.1080/2331186X.2023.2172308]
Rodriguez, C. G. (2024). Student Perceptions of Satisfactory Academic Progress Practices in Higher Education (Doctoral dissertation, Walden University). https://scholarworks.waldenu.edu/dissertations/15365/
Salleh, R. R., Ismail, N. A. H., & Idrus, F. (2021). The relationship between self-regulation, self-efficacy, and psychological well-being among the Salahaddin University undergraduate students in Kurdistan. International Journal of Islamic Educational Psychology, 2(2), 105-126. [Doi:10.18196/ijiep.v2i2.12572]
Salmani, A., Roshani Khiavi, H. & Esmaeili, Z. (2023). Investigating the effectiveness of cognitive therapy based on mindfulness on academic enthusiasm and social adjustment of students with social anxiety. Journal of School Psychology, 12(1), 46-61. [In Persian] [Doi:10.22098/jsp.2023.11287.5362]
Sharafizad, F., Brown, K., Jogulu, U., Omari, M., & Gander, M. (2024). The holding pattern of the worker Bs: how bifurcation of consciousness impacts female academic career progression. Career Development International, 29(5), 593-612. [Doi:10.1108/CDI-09-2023-0348]
Sheykholeslami, A. (2022). The Prediction of Students Academic Buoyancy based on Academic Support and Academic Self-Concept. Journal of Research in Educational Systems, 16(57), 51-61. [In Persian] [Dor:20.1001.1.23831324.1401.16.57.4.3]
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A. (2024). The Effectiveness of Education Based on Resilience on Self-Injury Thoughts and Interpersonal Conflicts of Students with Children of Divorce. Journal of Clinical Psychology, 16(4), 1-16. [In Persian] [Doi:10.22075/jcp.2024.34462.2916]
Sheykholeslami, A., Seyedesmaili Ghomi, N., Salmani, A. & Sharei, A. (2025). The effectiveness of psychological empowerment on academic self-concept of students with low academic performance. Journal of Research in Educational Systems, 19(68), 21-35. [In Persian] [Doi:10.22034/jiera.2025.531981.3339]
Stalmach, A., D’Elia, P., Di Sano, S., & Casale, G. (2023). Digital learning and self-regulation in students with special educational needs: A systematic review of current research and future directions. Education Sciences, 13(10), 1051. [Doi:10.3390/educsci13101051]
Talebzadeh Nobarian, M., Abolghasemi, M., Ashourinejad, F., & Mousavi, S. H. (2011). A Causal Model for Self-Concept, Self-Regulatory Learning and Academic Achievement. Psychological Models and Methods, 1(4), 65-79. [In Persian] [Dor:20.1001.1.22285516.1390.1.4.5.9]
Thomas, K. W., & Velthouse, B. A. (1990). Cognitive elements of empowerment: An “interpretive” model of intrinsic task motivation. Academy of management review, 15(4),666-681. [Doi:10.5465/amr.1990.4310926]
Zhao, Z., Ren, P., & Yang, Q. (2024). Student self-management, academic achievement: Exploring the mediating role of self-efficacy and the moderating influence of gender insights from a survey conducted in 3 universities in America. arXiv preprint arXiv:2404.11029. [Doi:10.48550/arXiv.2404.11029]
Zheng, L., Fan, Y., Gao, L., Huang, Z., Chen, B., & Long, M. (2024). Using AI-empowered assessments and personalized recommendations to promote online collaborative learning performance. Journal of Research on Technology in Education, 1-27. [Doi:10.1080/15391523.2024.2304066]
روان شناسی مدرسه و آموزشگاه
دوره 15، شماره 2
مرداد 1405
صفحه 51-41

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار